• We beginnen op het parkeerterrein Stadshaven te Woudrichem. Als u dit pittoreske vestingstadje nog niet bezocht hebt dan verwijs ik u naar de routebeschrijving op de webpagina: “Vestingdriehoek Gorinchem – Vuren – Woudrichem”. Hier vindt u een beschrijving van een stadswandeling die begint op deze parkeerplaats. We vertrekken vanaf de parkeerplaats en rijden Woudrichem uit we slaan rechtsaf en rijden door de polder. We kruisen de A27 en rijden langs de Boven-Merwede naar ons eerste verdedigingswerk Fort bij het Steurgat. Dit is meteen het meest zuidelijk gelegen fort van de waterlinie. Het fort is in particuliere handen en is alleen tijdens de Open Monumenten dagen (het tweede weekend in september) te bezoeken. De bewoners open dan hun deuren en leiden de bezoekers zelf rond. Er loopt wel een wandelpad langs het fort.

• Na een kort oponthoud rijden we door naar fort Bakkerskil. Dit fort is nu een B&B en beschikt in de zomermaanden over een gezellig terras waar je van koffie met appeltaart, een tosti of een heerlijke borrelplank kan genieten. Het fort werd gebouwd om de Papsluis, een waaiersluis, te beschermen. Deze sluis ligt op loopafstand van het fort en is zeker een bezoekje waard.

• We vervolgen onze weg en steken nogmaals de A27 over om het direct naast de snelweg gelegen Fort Altena te bereiken. Dit fort is deels verdwenen met de aanleg van de snelweg, maar is zeker een bezoek waard. Er is een brasserie en er zijn veel wandelroutes in de omgeving voorhanden. Op de website van het Brabants landschap (www.brabantslandschap.nl) struikel je over de mogelijkheden.

• We duiken opnieuw de polder in op weg naar Fort bij Giessen. Dit fort heeft nooit een actieve militaire functie gehad en is in beheer bij de Stichting Brabants Landschap. Het fort fungeert eigenlijk als een natuurgebied op “postzegelformaat”. Je vindt er hoogteverschillen tot 20 meter, meidoornhagen als ideale broedplaatsen voor vogels en de fortmuren bieden plaats aan muurplanten. Er is een wandelpad om het fort aangelegd en in het hoofdgebouw is een ruimte ingericht met een tentoonstelling over de Eerste Wereldoorlog.

• Na het strekken van onze benen en het werken aan de spijsvertering wordt het tijd om terug te rijden langs de Afgedamde Maas naar ons beginpunt de vestingstad Woudrichem.

Woudrichem ook wel Woerkum genoemd is een oude vestingstad gelegen  aan de Merwede in het Land van Altena. Het ligt strategisch aan de samenvloeiing van Maas en Waal op het ‘drie provinciën punt’ hier komen de grenzen tussen de provincies Zuid-Holland, Noord-Brabant  en Gelderland bij elkaar. Het kreeg in 1356 stadsrechten en mocht tol heffen. Hierdoor en door andere voorrechten, zoals het visrecht in 1362 kwam de plaats tot bloei. In deze tijd werd ook de Martinuskerk en later de stadsmuur gebouwd. Toen de tol naar Gorkum werd overgebracht begon de economie te tanen. Waarna de Sint-Elisabethvloed het spreek woordelijke ‘duit in het zakje’ deed. Woerkum werd regelmatig belegerd. Overvallen door de Arkelsen en door de Geldersen koos de stad de zijde van Willem van Oranje om vervolgens te worden platgebrand door de Geuzen omdat de stad onverdedigbaar was. Er werd een nieuwe vestinggordel gebouwd rond de stad, die kleiner was dan de voormalige stadsmuur. Met hulp van omliggende steden werd het stadje opnieuw opgebouwd. In 1814 werd Woudrichem opgenomen in de Nieuwe Hollandse Waterlinie. In de omgeving van de stad mocht voortaan niet meer gebouwd worden en in 1815 werd in de dijk een sluis gebouwd waardoor het omliggende land zou kunnen worden geïnundeerd. In 1955 werd de vesting opgeheven en vanaf 1971 is de historische stadskern gerestaureerd. Er valt veel te zien in deze historische vestingstad. Van de Martinuskerk in het oude centrum, waarvan de vierkante toren de bijnaam  Mosterdpot draagt tot de Gevangenpoort. Van de Stellingmolen Nooit Gedagt tot de militaire magazijnen en twee arsenalen. Het is heerlijk wandelen over de Stadswallen en goed toeven op de terrasjes.

Fort bij het Steurgat is het meest zuidelijke gelegen fort van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en is vernoemd naar het gelijknamige vaarwater. Het fort diende ter afsluiting van dit vaarwater en de Nieuwe Merwede. Het vijfhoekige forteiland is omringd door een brede fortgracht met brug. Binnen de aarden omwalling staan twee bouwwerken, een bomvrije kazerne en een grote remise. De kazerne telt twee verdiepingen  met verblijven voor de manschappen, een keuken, een ziekenzaal en de sanitaire voorzieningen.

Na het einde van de Tweede Wereldoorlog werd het fort gebruikt als interneringskamp voor foute Nederlanders. Het fort is nu in particulier bezit. Een variant van het Waterlinie pad loopt langs het fort.

Fort Bakkerskil ook wel bekend als Werk aan de Bakkerskil is gelegen op de Schenkeldijk waar de Bakkerskil langs stroomt. Vandaar de naam. Het fort had onder andere als doel de Papsluis (een waaiersluis)  te beschermen. Een ander doel was de bescherming van Woudrichem en de afgrendeling van de zuidelijke Maasdijk. Het is een klein trapeziumvormig fort omgeven door een gracht met brug. In het midden van het fort staat de bomvrije kazerne. De kazerne is aangeaard en alleen de gevel, gericht op het noorden, is zichtbaar. Het langgerekte gebouw telt twee verdiepingen met manschappenverblijven, twee verbruiksmagazijnen met hijslift, een ziekenboeg, een keuken, munitiemagazijnen en de privaten (toiletruimtes). Ten westen van het fort lag de Bakkerskil, een moeilijk begaanbaar terrein. Tijdens beide mobilisatie periodes was het fort bemand, maar er is niet gevochten. Na de Tweede Wereldoorlog werden in het fort foute Nederlanders opgesloten. Het fort verloor zijn waarde als verdedigingswerk en om plaats te maken voor vier mobilisatieloodsen werden de aarden wallen afgegraven. In 2011 zijn drie loodsen gesloopt en zijn de aarden wallen hersteld. Tijdens de Koude Oorlog is het fort gebruikt als opslaglocatie voor verbindingsmaterieel.

Het fort is nu een B&B en het Waterlinie pad loopt langs het fort.

De Papsluis is een waaiersluis met als voornaamste eigenschap, dat de deuren tegen de waterdruk in geopend en gesloten kunnen worden. De sluis voorkwam dat het water van de Bakkerskil ongecontroleerd de polder instroomde. De sluis bestaat uit twee gemetselde sluiswanden, voorzien van binnen- en buitenvleugels en twee waaierdeuren. In de sluiswanden zijn omloopkanalen uitgespaard die het binnen- en buitenwater verbinden met de achterzijde van de waaierkas. Elk omloopkanaal is voorzien van een schuif die met de hand geopend of gesloten kan worden. De inundatiefunctie is nu verdwenen, want de Bakkerskil is verzand. De sluis staat nog wel in verbinding met de Bakkerskil, maar is aan de kant van de Uppelse polder afgedamd. Het waterlinie pad loopt over de weg over de sluis. Er is een vispassage aangelegd om de vissen de mogelijkheid te geven om van het oostelijke deel naar het westelijke deel te kunnen laten zwemmen. De sluis ligt op zo'n 250 meter ten zuiden van het fort Bakkerskil.

Fort Altena stond vroeger ook wel bekend als het Fort aan de Uppelse Dijk. Het fort is gebouwd als een ronde aarden redoute en toen het werd omgebouwd wijzigde de naam naar Fort Altena. Het langgerekte fort moest de Uppelse Dijk en de weg van Gorinchem naar Breda beveiligen. Aan beide uiteinden was er een hoekig bastion ter verdediging van het fort zelf. Er is er nog maar één van over doordat de A27 er dwars doorheen loopt. Op het fortterrein staat een torenfort met een diameter van 28 meter. De centrale ingang leidt direct naar de open binnenplaats, hier zijn deuren naar de vertrekken en ramen en er liggen roosters met daaronder ramen om daglicht in de keldervertrekken te krijgen. Rond 1880 is het fort aangepast. Aan weerszijden van het ronde torenfort werd een kazerne  gebouwd. Deze gebouwen tellen twee verdiepingen, hebben dikke bakstenen muren en zijn met aarde bedekt. Alleen aan de veilige kant, aan de keelzijde, zijn de gebouwen zichtbaar. Het fort is drie keer gemobiliseerd geweest, maar in alle gevallen vond er geen strijd plaats bij het fort. Na de Tweede Wereldoorlog is het fort gebruikt om ‘foute Nederlanders’ te interneren en tijdens de Koude oorlog werd het gebruikt als opslagplaats. Met de val van de Berlijnse muur viel ook het doek voor het fort als defensielocatie. Nu is het in gebruik als evenementenlocatie en kun je er een brasserie vinden.

Het Fort bij Giessen diende om een aanval op Woudrichem te voorkomen. De totstandkoming was een behoorlijke uitdaging omdat het gebied veenrijk was en dat moest eerst worden afgegraven. Het fort bestaat uit een kazerne en twee remises. De kazerne bestaat uit drie verdiepingen en de remises uit twee. De  gebouwen zijn afgedekt met een laag aarde en het geheel is omsloten door een gracht. Het fort heeft nooit een actieve militaire functie gehad, maar werd wel bemand gedurende de mobilisatieperiode tijdens de Eerste Wereldoorlog. Tegenwoordig beheert de Stichting Brabants Landschap het fort. Het terrein heeft een oppervlakte van 12 hectare en heeft een grote natuur-waarde. Deze natuurwaarden komen tot uiting in het reliëf, met hoogteverschillen tot 20 meter. De meidoornhagen, eens bedoeld om de vijand te hinderen, zijn nu ideale broedplaatsen voor vogels en de muren bieden plaats aan muurplanten. In de bomvrije bijgebouwen overwinteren vleermuizen. Ook is er een wandelpad om het fort aangelegd. Het complex is in 2017 gerestaureerd en in het hoofdgebouw is een ruimte ingericht met een tentoonstelling over de Eerste Wereldoorlog.

Bovenstaande teksten zijn geïnspireerd op de Wikipedia ®

Deze route is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid ontworpen met behulp van plan.tomtom.com. Met behulp van minikaart.nl en Google Map Streetview is gecontroleerd of de route geschikt is voor een stadsauto (L6(e)-klasse voertuig). Omdat de situatie op de weg kan veranderen kunnen we geen garantie geven dat de beschikbare routeinformatie onder alle omstandigheden volledig of juist is. Mocht je onderweg een wijziging of beperking in de route ontdekken, laat mij het weten op de pagina: Meedoen & Feedback. Zo kunnen we met elkaar de kwaliteit van de routes blijven garanderen. 

De gebruiker kan aan de routeinformatie op deze webstek geen rechten ontlenen. Blijf vooral zelf opletten en houd je aan de geldende verkeerregels en in voorkomende gevallen aan de aanwijzingen van verkeersregelaars.

De inhoud van deze webstek is uitsluitend bedoeld voor de gebruiker zelf. Het is niet toegestaan deze informatie over te dragen, te verveelvoudigen, te bewerken of te verspreiden, zonder vooraf schriftelijke toestemming van de beheerder.