• Ons vertrekpunt in de vestingstad Woerden is de parkeergarage Castellum in het hart van de stad. Woerden is een stad waar veel te beleven valt en waar er nog veel verwijzingen zijn naar de tijd dat Woerden een echte vesting was. Op het internet zijn er verschillende stadswandelingen te vinden en er is ook een waterlinieommetje beschikbaar op www.oudehollandsewaterlinie.nl of www.forten.nl.

• We verlaten Woerden en rijden langs Fort Kruipin richting Kamerik. Van dit fort, eigenlijk een schans is tegenwoordig weinig meer te zien.  In de verte doemt aan de linkerkant al de schoorsteen op van het stoomgemaal Kamerik Teylingens. Dit gemaal wordt nu gerund door vrijwilligers en is een (korte) stop zeker waard. Er is helaas niet veel parkeergelegenheid, dus kan het gebeuren dat je moet doorrijden. Dit is op zich geen straf want het landschap doorsneden door de vele slootjes en greppels is een lust voor het oog. We rijden door naar de Post aan de Woerdense Verlaat. Op deze plek werden met het ophalen van de brug de Fransen tegengehouden door het Staatse leger. 

• We vervolgen onze weg door misschien wel het mooiste deel van Nederland. We rijden langs de schilderachtige Meije met op de achtergrond de Nieuwkoopse plassen. Aan het einde van de weg slaan we rechtsaf en rijden langs de Oude Rijn richting Zwammerdam. Zodra we Zwammerdam naderen ligt er aan de linkerkant een parkeerplaats. Hier parkeren we ons voertuig en wandelen naar de T-splitsing. Aan de overkant van de weg naar het dorp toe (de Verloosstraat) ligt aan de linkerkant een klein parkje met een bankje en een informatiebord over de Post Altelaat. Deze post bevond zich aan de rechterkant en is nauwelijks nog te herkennen. De naam van de post doet vermoeden dat de post niet veel heeft bijgedragen aan de verdediging.

• We trekken ons, net als de Fransen in 1672, terug richting de vesting Woerden. Daar waar de Fransen plunderden, moorden en brandstichten houden wij ons netjes aan de regels en rijden nu aan de andere zijde van de Oude Rijn richting Bodegraven. Als we Bodegraven binnenrijden maken we even een uitstapje naar een ander UNESCO werelderfgoed namelijk de Neder-Germaanse Limes. Dit is de meest noordelijke grens van het Romeinse rijk die langs de Rijn liep, onder meer door Zwammerdam en Bodegraven. We rijden langs de voor de helft wit geschilderde molen “de Arkduif” de Doortocht op en slaan bij de Aldi linksaf het parkeerterrein op en parkeren bij de AH (vergeet niet de blauwe kaart te zetten!). We lopen om de winkel heen de Oud Bodegraafseweg in. Aan de linkerkant van de weg staat een, voor het dorp groot uitgevallen, appartementengebouw waar men aan de buitenmuur een aantal cortenstalen replica’s van romeinse vondsten heeft bevestigd. Aan het einde van het gebouw is een informatiebord te vinden die beschrijft wat de vondsten zijn en wat ze betekenen.  We lopen een stukje terug en slaan linksaf de Willemstraat in. Na 100 meter bevindt zich aan de linkerkant een parkeerplaats. Midden op die parkeerplaats staat een replica van een Romeinse paradehelm die in de buurt gevonden is.

• We keren terug naar ons voertuig en rijden langs de Rijn het dorp uit naar Fort Wierickerschans. Als we het fort voorbij rijden zien we aan de rechterkant een parkeerplaats. Het fort wordt nu geëxploiteerd als een evenementenlocatie, maar als we mazzel hebben is het fort toegankelijk voor publiek. Langs de Rijn staat ook een informatiebord over het rampjaar 1672.

• We ronden onze terugtrekkende beweging af door slingerend langs de Rijn terug te rijden naar ons vertrekpunt de vestingstad Woerden.

Woerden stamt uit de Romeinse tijd, met de stichting van het castellum Laurium op een natuurlijke hoogte. Het was een legerplaats langs de noordgrens van het Romeinse Rijk, die gevormd werd door de Rijn en is een kleine 300 jaar in gebruik geweest. In de middeleeuwen werd Woerden gaandeweg versterkt. Zo werd er aan de zuidwestelijke zijde een kasteel gebouwd door graaf Floris V en werden er wallen en grachten aangelegd. De aanleiding hiervoor was de expansiedrift van de graaf van Holland. In 1372 kreeg Woerden stadsrechten en een kleine veertig jaar later begon de bouw van het Kasteel van Woerden. Andere monumentale gebouwen zijn het stadhuis, de Petruskerk, stellingmolen De Windhond, het Arsenaal, de Kazerne en nog vele andere gebouwen. In 1575 werd Woerden een jaar lang door de Spanjaarden belegerd. Tijdens dat beleg vond het Wonder van Woerden plaats, waardoor de hongerende bevolking weer te eten had. Omstreeks 1600 kreeg de stad een extra versterking in de vorm van een ravelijn en vier bastions, die grotendeels werden gebouwd op de hoekpunten van de bestaande stadsmuur.

De stad had tot tweemaal toe zwaar te lijden onder de Fransen. De eerste keer was in het Rampjaar (zie hierna). Woerden was toen onderdeel van de Oude Hollandse Waterlinie. De tweede maal was in 1813, toen de bevolking iets te vroeg de kant van de prins van Oranje koos. De Franse soldaten bevonden zich nog in de stad en namen op een afschuwelijke manier wraak, door op de stad zwaar te plunderen en vele burgers te vermoorden. Vanaf 1874 was Woerden geen vesting meer en zijn de wallen en muren gesloopt, maar de waterwerken resteren nog wel in het Woerdense stadsbeeld. Het duurde nog tot 1999 voordat het Defensie-eiland door het ministerie van Defensie werd overgedragen aan de stad. 

Rampjaar 1672 wordt zo genoemd omdat tijdens de Hollandse Oorlog de Republiek aangevallen wordt door zowel Frankrijk, Munster, Keulen als Engeland en dat de verdediging met de Hollandse Waterlinie faalt. De Franse troepen konden eind december van dat jaar het ondergelopen land vanwege de winterse vorst oversteken bij Woerden, waarna zij Zwammerdam veroverden. De verdedigers trokken zich terug naar Leiden. De Fransen plunderden Zwammerdam en trokken naar Bodegraven dat platgebrand werd. Toen de dooi inviel besloot de Franse bevelhebber  zijn troepen terug te trekken naar Woerden. Later op de dag komt Willem III in Alphen aan den Rijn aan, net te laat om de Fransen een klap toe te brengen.

Fort Kruipin was een fort aan de noordkant van de Oude Rijn. Het fort is na 1816 opgeheven. Fort Kruipin bestond uit een wal, met daaromheen een gracht en was in feite een schans. Het fort is vernoemd naar een herberg met die naam, maar volgens sommige bronnen is het fort genoemd naar de kleine huisjes bij de Schenkenschans. Het woord kruipin betekent namelijk "klein en eng huisje" of een kooitje om vogels mee te vangen. In het Rampjaar vond er een slag plaats tussen het Nederlandse en het Franse leger. Er vielen hierbij enkele honderden doden. Helaas wonnen de Fransen en hielden zij huis in de stad Woerden. Van de versterking is weinig meer te zien. Op het terrein bevinden zich een woonhuis en een boomgaard. Wel is de omringende gracht van het fort bewaard gebleven.

Stoomgemaal Kamerik Teylingens is een stoomgemaal tussen Kamerik en Woerden. Het is als industrieel erfgoed opgenomen in het register van rijksmonumenten. In 1954 werd een elektrische pomp geplaatst naast de stoommachine en in 1988 werd er een volledig nieuw elektrisch gemaal naast gebouwd. Na 2008 heeft men het stoomgemaal gerenoveerd en het is nu een van de weinige overgebleven gemalen in Nederland met een compound-stoommachine die direct de centrifugaalpomp aandrijft. Bij het gemaal is een vispassage aangelegd. Zo is migratie mogelijk tussen de Oude Rijn en de polders rond Kamerik. De vissen moeten bij het gemaal een hoogte van 1,5 meter overbruggen. De buis wordt niet helemaal afgesloten zodat er een zogenoemde 'lokstroom' blijft die vissen aantrekt.

Post aan de Woerdense Verlaat had als doel de opmars van de vijandige troepen richting Holland te beletten. De post werd door twee compagnies infanterie bezet en met het ophalen van de brug bij het Woerdense Verlaat werden de Fransen in eerste instantie tegengehouden. De Fransen wisten vanuit de door hen veroverde vestingstad Woerden een doorbraak te forceren en liepen over het bevroren inundatiewater in de richting van de Meijekade. Tijdens de overtocht zette de dooi in en werd het ijs snel onbetrouwbaar zodat de Fransen niet naar Alphen konden trekken. Plunderend en moordend  trokken de Fransen zich door de dorpen Zwammerdam en Bodegraven terug naar Woerden. De oorspronkelijke post bij het Woerdense Verlaat is al snel na het Rampjaar geslecht.

Fort Wierickerschans is na het rampjaar gebouwd (1673) om een herhaling van dit drama te voorkomen en maakte deel uit van de Oude Hollandse Waterlinie. De ligging is strategisch op de splitsing van de Oude Rijn en de Enkele Wiericke. Wanneer het fort zijn strategische waarde verliest, doordat de waterlinie meer naar het oosten wordt verschoven, wordt er besloten om het fort als buskruitmagazijn te gaan gebruiken. Voor dit doel werd een groot magazijn gebouwd met dikke muren met steunberen. Er liep gedeeltelijk een kanaal door het fort, om het in- en uitvoeren van kruitvaten te vergemakkelijken. In de omgeving van het fort mocht geen vuur gemaakt worden. Op het fort werd veilig gewerkt, met loden en houten gereedschap, teneinde vonken te voorkomen.

Bovenstaande teksten zijn geïnspireerd op de Wikipedia ® en de website van de Stichting Oude Hollandse Waterlinie

Deze route is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid ontworpen met behulp van plan.tomtom.com. Met behulp van minikaart.nl is gecontroleerd of de route geschikt is voor een stadsauto (L6(e)-klasse voertuig). Omdat de situatie op de weg kan veranderen kunnen we geen garantie geven dat de beschikbare routeinformatie onder alle omstandigheden volledig of juist is. De gebruiker kan aan de routeinformatie op deze webstek geen rechten ontlenen. Blijf vooral zelf opletten en houd je aan de geldende verkeerregels en in voorkomende gevallen aan de aanwijzingen van verkeersregelaars.

De inhoud van deze webstek is uitsluitend bedoeld voor de gebruiker zelf. Het is niet toegestaan deze informatie over te dragen, te verveelvoudigen, te bewerken of te verspreiden, zonder vooraf schriftelijke toestemming van de beheerder.