• We beginnen deze tocht op het parkeerterrein aan de Hoogstraat te Leerdam. Dit parkeerterrein ligt aan het begin van de Zuidwal en recht tegenover het Glasblaasmuseum waar men naast rondleidingen ook glasblaasdemonstraties geeft. Wandelend langs de Zuidwal met zijn beide Muizentorens krijg je een indruk van hoe de Vestingstad Leerdam er vroeger uit moet hebben gezien. Aan het einde van de Zuidwal vind je het hofje van Mevrouw Van Aerden. In de tuin van het hofje, dat nu een museum is, kun je restanten van het Kasteel Leerdam terugvinden.

• We vertrekken uit het centrum en rijden langs de glasfabriek en over de Lingedijk Leerdam uit. We volgen de Linge en rijden door het mooie polderlandschap en kleine dorpjes richting de Vestingstad Gorinchem. We parkeren aan het Paardenwater en lopen langs de Beer en de stellingmolen ‘Nooit Volmaakt’ de stad in. De stad heeft veel aan verdedigingserfgoed en ander vertier te bieden. Op het internet kun je verschillende wandelroutes vinden.

• We verlaten Gorinchem rijdend langs de andere kant van de Linge en slingeren ons door de polder richting de Vestingstad Heukelum. Een klein compact stadje dat haar bestaan grotendeels  te danken heeft aan het kasteel aldaar. Na een kort oponthoud vervolgen we onze weg en laten we de Linge achter ons om dit riviertje even later weer te ontmoeten als we richting het fort bij Asperen en het Geofort rijden. We laten het eerste fort even letterlijk links liggen en stoppen bij het Geofort. Dit fort is ingericht als museum en de activiteiten op het fort zijn voornamelijk gericht op kinderen. Als je van pannenkoeken houdt dan ben je bij dit fort aan het goede adres. Kijk voor alle mogelijkheden even op hun website: www.geofort.nl.

• We keren terug op onze schreden en onze volgende stop is het Fort bij Asperen. Dit torenfort stond  een paar jaar geleden nog bekend als kunstfort, maar nu is het fortterrein vrij toegankelijk en huisvest het torenfort, het vliegeniersmuseum “Sky of hope” dat eerder onderdak had gevonden bij fort Vuren. In de Genieloods is een horecagelegenheid gevestigd. Kijk even op hun website wat de mogelijkheden en/of er toegangsrestricties zijn (www.fortbijasperen.nl).

• We rijden over de waaiersluis het fortterrein weer af om onze tocht langs de Linge voort te zetten richting ons vertrekpunt de vestingstad Leerdam.

Vestingstad Leerdam begon als een heerlijkheid van de Heren van der Lede, maar het duurde tot 1382 voordat Leerdam stadsrechten van Otto van Arkel verkrijgt. Ze ontvingen voor een tweede keer stadsrechten in 1407 van Willem VI van Holland. De historie van Leerdam is vastgelegd in de goed bewaarde historische gebouwen zoals de Grote Kerk, het Hofje van Mevrouw Van Aerden, de overgebleven stadsmuren van de Zuidwal en het Oude Raadhuis. Aan de gracht aan de zuidkant van de stad stond ooit het Kasteel van Leerdam. Dit is compleet verwoest door de Spanjaarden en nooit meer opnieuw opgebouwd. Op de plek van het kasteel werd in 1770 een vrouwenhofje gebouwd: het Hofje van Mevrouw Van Aerden, nu een museum. De stadsmuur aan de Zuidwal en de grachten laten zien hoe versterkt de stad was. Er waren 4 stadspoorten die in de loop van de 19e eeuw gesloopt zijn. Leerdam is wereldwijd bekend als de glasstad. Er worden demonstraties gegeven in de glasblazerij van het Nationaal Glasmuseum aan de Zuidwal te Leerdam. De stad geniet verder bekendheid door Leerdammer kaas, die echter in het naburige Schoonrewoerd wordt geproduceerd.

Vestingstad Gorinchem uitgesproken en officieus ook wel geschreven als Gorkum, is een goed bewaarde vestingstad. Gorkum was oorspronkelijk een havenplaats en ligt aan de rivieren de Linge en de Boven-Merwede. Halverwege de 14e eeuw werden de wallen versterkt met stenen muren met 7 poorten en 23 torens. Een echte stadswal dus. De stad heeft veel meegemaakt zo werd de stad bijna geheel vernietigd bij de stadsbrand van Gorinchem (1388) en 19 rooms-katholieke priesters gevangen en in Den Briel opgehangen (1572). Zij werden later bekend als de martelaren van Gorkum. Rond 1600 werden de oude verzwakte stadsmuren vervangen door een nieuwe die vandaag de dag nog bijna compleet intact is. Van de 4 stadspoorten is alleen nog de Dalempoort over. De andere 3 zijn helaas afgebroken voor het toegenomen verkeer. Na het rampjaar (1672) werden de stadswallen en stadspoorten opgenomen in de oude Hollandse Waterlinie. Tegenwoordig behoren  de stadswallen tot de Nieuwe Hollandse Waterlinie. De vestingwerken van de stad zijn tot in de 20e eeuw in gebruik gebleven of aan de eisen van de tijd aangepast. Er valt veel te zien in Gorkum zo zijn er de vestingwallen, kruitmagazijnen en het tolhuis. De stad kent vele poorten zoals de Dalempoort en het Hugo de Grootpoortje en de Lingehaven met haar historische schepen. Ook is het goed toeven op de Grote Markt. Verder is de vestingstad een tweetal stellingmolens en twee wipmolens rijk.

Een Beer is een gemetselde dam in een vestinggracht. Deze moest het water in de gracht scheiden van een ander water (zee, meer, rivier of kanaal) om het waterpeil van de gracht in stand te houden en/of het water van de gracht af te schermen van zout water. De beer werd voorzien van een spitse rand, de zogenaamde ezelsrug. Hierop staan monniken of poppen om het oversteken van de gracht over de ezelsrug praktisch onmogelijk te maken. Beren kunnen van binnen open, hol, zijn voor het doorlaten van personeel en sommige zijn voorzien van schietgaten om delen van de gracht met vuur te dekken.

Vestingstad Heukelum is een voormalige Zuid-Hollandse gemeente nu gelegen in Gelderland aan de zuidelijke oever van de Linge. Het stadje is bekend vanwege het kasteel Merckenburg en een kerk uit het jaar 996. In die tijd heette de plaats Ukele. In 1230 is de ommuring van Heukelum een feit. Het stadje heeft wel de nodig rampen meegemaakt waaronder diverse overstromingen en een stadsbrand, waardoor een derde van de houten huizen verloren ging. Het kasteel Merckenburg is gebouwd aan een middeleeuwse donjon. Het restant van een eerder kasteel dat door de Fransen tijdens de Hollandse Oorlog werd opgeblazen. Het is nu in gebruik als woonhuis en is niet te bezichtigen.

Het huidige stadje doet door zijn compacte bouwwijze nog denken aan vervlogen tijden. De oude stadsmuren liggen onder de met gras bedekte taluds rond de stad en zijn in de periode 2015-2019 uitgegraven en hersteld. De ommuurde stadskern word omzoomd door een gracht. Je vind in Heukelum vele oude boerderijen en andere bouwwerken, zoals het voormalige stadhuis. In het centrum herinnert het beeldje van de oude veerman aan het vroegere voetveer.

Geofort heette vroeger Fort bij de Nieuwe Steeg en werd gebouwd aan de oostkant van fort bij Asperen om een stuk niet te inunderen land te beschermen aan de binnenzijde van de Lingedijk. Een andere taak was het ondersteunen van het Fort bij Asperen. Het fortterrein is 9 hectare groot en heeft op elke punt een bastion. Om het fortterrein ligt een natte gracht, met aan de zuidkant een brug. Omdat het fort van meerdere kanten belegerd kon worden werden twee bomvrije gebouwen gebouwd met de voorgevel naar elkaar toe. Tussen deze gebouwen is een open ruimte van ongeveer vier meter. Door die geringe afstand maakten vijandelijke granaten weinig kans om de kazerne op deze zwakke plek te raken. Verder zijn er nog een artillerieloods, een wachtgebouwtje, een kazemat en wat groeps-schuilplaatsen op het terrein aanwezig. Het fort was tot aan 1963 eigendom van het ministerie van Defensie. In 2011 werd het door Staatsbosbeheer gerenoveerd en een jaar later veranderde de naam in Geofort. Het oude fort werd een eigentijds museum waar aandacht wordt besteed aan alle manieren van navigeren. Het museum richt zich hierbij nadrukkelijk op kinderen. Er zijn diverse attracties zoals  een ondergrondse desoriëntatiegang, een geurendoolhof, een 4D-globe waarmee je miljoenen jaren terug in de tijd kan kijken en een film waarin wordt uitgezoomd van het kleinste deel in je lichaam tot aan het verste plekje in het heelal. Er is ook een pannenkoekenrestaurant onder de naam WereldPan.

Fort bij Asperen is gelegen langs een dijk van de Linge die een doorgang van de Waterlinie is. Het torenfort telt drie verdiepingen en is opgetrokken uit baksteen met buitenmuren van anderhalve meter dik. De drie verdiepingen omvatten een kelder, begane grond met geweerschietgaten, een eerste etage met kanonschiet-gaten en geheel bovenop een aarden boven batterij. Rondom het fort ligt een gracht en is daardoor alleen bereikbaar via een loopbrug. In het fort zijn slaap-vertrekken, een apotheek en ziekenboeg, een bergplaats voor vlees en een reservoir voor de opvang van regenwater aanwezig. Met de invoering van de brisantgranaat werd er een contrescarpe bijgebouwd waardoor de toren opnieuw bomvrij werd gemaakt. Na de Tweede Wereldoorlog fungeerde het fort nog jaren als munitieopslag en ten slotte als oefenterrein voor de dienst Bescherming Bevolking (BB).

Het fort is in 2012 gerestaureerd en de Genieloods is verbouwd tot een horecalocatie. In het verleden werd in het torenfort kunst geëxposeerd, maar sinds 2021 is het torenfort gratis toegankelijk voor gasten en is de loods weer ingericht tot eetgelegenheid. Op de bovenkant van het Fort is een unieke koepel te zien die gemaakt is door kinderen uit Leerdam met speciaal geprepareerde glaselementen van de Glasfabriek Leerdam.

Het gehele complex is voor bezoekers opengesteld van april tot en met oktober.

Bovenstaande teksten zijn geïnspireerd op de Wikipedia ®

Deze route is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid ontworpen met behulp van plan.tomtom.com. Met behulp van minikaart.nl en Google Map Streetview is gecontroleerd of de route geschikt is voor een stadsauto (L6(e)-klasse voertuig). Omdat de situatie op de weg kan veranderen kunnen we geen garantie geven dat de beschikbare routeinformatie onder alle omstandigheden volledig of juist is. Mocht je onderweg een wijziging of beperking in de route ontdekken, laat mij het weten op de pagina: Meedoen & Feedback. Zo kunnen we met elkaar de kwaliteit van de routes blijven garanderen. 

De gebruiker kan aan de routeinformatie op deze webstek geen rechten ontlenen. Blijf vooral zelf opletten en houd je aan de geldende verkeerregels en in voorkomende gevallen aan de aanwijzingen van verkeersregelaars.

De inhoud van deze webstek is uitsluitend bedoeld voor de gebruiker zelf. Het is niet toegestaan deze informatie over te dragen, te verveelvoudigen, te bewerken of te verspreiden, zonder vooraf schriftelijke toestemming van de beheerder.