• Het startpunt van deze rondrit begint op het parkeerterrein van het Fort bij Krommeniedijk ook wel Fort K’IJK genoemd. Het fort heeft een eigen website (www.landschapnoordholland.nl/fortkijk) waarop we kunnen zien wanneer dit fort geopend is en wat we op het fort kunnen beleven. Zo is er een belevingscentrum (met een audiotour), het theehuis Fort K'IJK en een uitkijkpunt. Nadat we hebben rondgekeken en een lekkere bak koffie (of thee) hebben gedronken gaan we op pad langs het noordwestfront van de Stelling van Amsterdam. We verlaten het parkeerterrein en draaien links de Lagendijk op en duiken meteen het weidse boerenlandschap in. Nederland op zijn platst en natst. We blijven de dijk volgen en slaan pas linksaf bij de eerste gelegenheid na de tweede Broekermolen die links van de weg ligt. We rijden nu over de Broekpolderweg Uitgeest uit. Aan de rechterkant doemt de A7 op, maar deze laten we spreekwoordelijk ‘links liggen’. Aan het einde van de weg slaan we linksaf de Provinciale weg N203 op. Dit is een vierbaans 80 km weg, dus houden we rechts aan zodat we het overige verkeer niet tot last zijn.

• We nemen de eerste afslag rechts (bij de verkeerslichten), steken het spoor over en rijden de Busch en Dam op. Bijna direct rechts van de weg ligt het Fort aan den Ham. Op hun website (www.fortaandenham.nl) kan je zien wanneer het fort toegankelijk is en welke evenementen er plaats vinden. Het fort geeft informatie over vergeten delen van de Stelling en men heeft een aantal ruimtes teruggebracht naar de oorspronkelijke inrichting. Kortom er valt hier veel te zien en te leren. We vervolgen onze weg en na de eerste slinger in de weg zien we aan de rechterkant de nevenbatterij van fort aan den Ham liggen. Er is hier geen echte parkeergelegenheid, maar als we ons smalle voertuig strak tegen het hek aanzetten kunnen we misschien even een korte blik op de betonnen geschutsopstellingen werpen. We blijven de Busch en Dam volgen en buigen vlak voor het einde van de weg linksaf om de Vuurlinie op te rijden. Aan het eind gaan we op het kruispunt rechtsaf de Communicatieweg op. Na ongeveer 900 meter ligt aan de rechterkant van de weg, tegenover de ingang van de Heemskerkse Golfclub, het Flying Fortress monument dat herinnert aan het neerstorten van een Amerikaanse bommenwerper op 10 februari 1944. Bij deze crash kwamen vier van de tien bemanningsleden om het leven.

• We vervolgen onze weg en slaan bij de eerste gelegenheid linksaf de Genieweg op. Na een kleine 200 meter ligt het Fort bij Veldhuis rechts van de weg en 50 meter verderop ligt aan de linkerkant een parkeerplaats, die alleen open is als het fort open is. Op de website (www.fortveldhuis1940-1945.nl) is te zien wanneer het fort open is. Dit fort huisvest een enorme verzameling van vliegtuigonderdelen uit de tweede wereldoorlog die door de jaren heen zijn opgegraven of zijn opgevist uit het IJsselmeer. Ook zijn er veel schaalmodellen en diorama’s te zien. Bijzonder is dat men een kleine kapel heeft ingericht waar nabestaanden van omgekomen vliegtuigbemanningen stil kunnen staan bij hun verlies. Verder onderscheidt het fort zich door de aanwezigheid van een  Duitse zoeklichtremise en hellingbaan die in de frontwal van het fort is gelegen. Ongeveer 200 meter verderop ligt aan de rechterkant van de weg de nevenbatterij van het fort bij Veldhuis. Als je de (met graffiti bekladde) nevenbatterij uitgebreid wil bekijken dan is het aan te raden dit te doen voor of na het fortbezoek.

• Na het bezoek aan het fort en/of de nevenbatterij verlaten we de parkeerplaats en slaan linksaf de Genieweg weer op. Aan het einde van de weg houden we rechts aan op de Y-splitsing en rijden de Sint Aagtendijk op. Bij de volgende Y-splitsing houden we opnieuw rechts aan en vervolgen onze weg over de Sint Aagtendijk. We duiken onder de A9 door en zien het Fort bij de Sint Aagtendijk recht voor ons liggen. We buigen voor het fort rechtsaf en volgen de weg. Na een kleine 250 meter ligt aan de rechterkant een parkeerterrein. Van hieruit lopen we terug naar het fort dat meestal gesloten is. Hierbij passeren we een stenen Beer, een stenen dam, onderdeel van een inmiddels verdwenen inlaatsluis. We lopen de Vuurlinie op die ons naar het fort leidt. Het fort wordt beheerd door Stichting Fortpop Beverwijk en wordt ook wel Muziekfort genoemd omdat de stichting allerlei activiteiten organiseert op het gebied van muziek, kunst en cultuurhistorie. Op de website (www.muziekfort.nl) kan je ontdekken welke evenementen er georganiseerd worden.

• Zoals eerder is opgemerkt is het fort meestal gesloten. In dat geval kunnen we overwegen om een mooie wandeling te maken door het natuur- en recreatiegebied dat naast het fort ligt. Door het gebied met water- en moeraspartijen ligt namelijk een twee kilometer lange wandelroute.

• Na het strekken van de benen vervolgen we onze reis. We rijden terug over de Sint Aagtendijk onder de A9 door. We blijven op de Sint Aagtendijk en slaan aan het einde (bij de splitsing) rechtsaf de Nieuwendijk op. Aan het einde van de weg slaan we wederom rechtsaf en rijden de Zeedijk op. Deze zeedijk beschermde het land tegen het Wijkermeer en het IJ. Bij de aanleg van de Stelling van Amsterdam werd deze dijk een tweede liniewal, compleet met twee bomvrije kruitmagazijnen. Een van de kruitmagazijnen is een dependance van het fort bij Veldhuis en bevat ook de nodig opgegraven vliegtuigonderdelen.

• We passeren de Stenen paal, een historisch herkenningspunt dat aan de rechterkant van de dijk staat, en slaan bij de eerste gelegenheid rechtsaf de Vonderweg op. Aan het einde van de weg houden we links aan en slaan linksaf de Groeneweg op. Aan het einde van de weg zien we de Damsluis in de Molentocht, onderdeel van de Stelling, liggen. Deze damsluis beschikt nog over de houten balken waarmee de dam kan worden gedicht. Ze liggen netjes naast de sluis opgeslagen. We slaan linksaf de Kagerweg op. We blijven de weg volgen tot het eind. We slaan rechtsaf de parallelweg op die naast de Kanaalweg (N246) loopt. De Kanaalweg is een C9-weg en dus voor ons verboden terrein. We volgen de parallelweg en slaan bij de eerste gelegenheid rechtsaf. Dit is een doodlopende weg (na 400m) die leidt naar het Fort Zuidwijkermeer. We parkeren ons voertuig op de aangegeven plek en wandelen naar het fort dat (sinds kort) bekend staat als het Kaasfort Kef Amsterdam. Het fort is momenteel niet vrij toegankelijk voor publiek, maar je kunt wel om de gracht rond het fort lopen. Op de website (www.kaasfortamsterdam.nl) kun je informatie vinden over de diverse evenementen die op het fort gehouden worden. Een aardig weetje is dat schuin achter het fort, in haar schootsveld, een kringenwet boerderij ligt genaamd De Eersteling (kanaalweg 15). Een houten gebouw dat snel kon worden afgebroken/platgebrand als de vijand in aantocht was.

• Nadat we het fort van een afstand hebben kunnen bewonderen keren we terug op onze schreden en rijden terug over de parallelweg. Ter hoogte van de Kagerweg rijden we rechtdoor en blijven de parallelweg volgen! Na een kleine 900 meter voegt van links de Zeedijk in en even verderop (circa 150 meter) splitst de weg zich. Hou hier links aan! De weg buigt naar links richting Assendelft. We passeren de grens van de bebouwde kom als we de Dorpsstraat inrijden. Assendelft is een zogenaamd lintdorp omgeven door waterrijk gebied. Dat is te merken aan de lengte van de Dorpsstraat. Er staan verschillende huizen en boerderijen in de karakteristiek stijl van de Zaanstreek (Groen geschilderd houtwerk). We komen binnen bij Zuid, rijden door de Kerkbuurt, het Noordeinde, Het centrum zelf om via Assendelft Noord het dorp te verlaten. Aan het einde van de Dorpstraat slaan we gedwongen rechtsaf de Industrieweg op om direct weer linksaf de verkorte Industrieweg op te rijden. We kruisen eerst het spoor en direct daarna de Provincialeweg (N8) en vervolgen onze weg over het Vlietsend die in Krommenie overgaat in de Zuiderhoofdstraat. Even verderop slaan we linksaf de Badhuislaan in. Aan het einde van de weg rechtsaf de Weverstraat op, die overgaat in de Eikelaan, die op haar beurt weer overgaat in de Serooskerkestraat. Aan het einde van de weg slaan we rechtsaf de Zonnebaars op. Bij de eerste gelegenheid slaan we linksaf de Uitweg op. Aan het einde van deze weg slaan we linksaf de Krommeniedijk op. Deze slingert zich door het gelijknamige dorp en nadat we het kerkje aan de linkerkant zijn gepasseerd slaan we ‘gedwongen’ rechtsaf de Krommenieweg op die ons weer terugbrengt naar ons vertrekpunt Fort bij Krommeniedijk.

Het is ook mogelijk om deze rondrit vanuit het Fort Marken-Binnen te starten. Plan in dat geval de te rijden route tussen de forten Marken-Binnen en Krommeniedijk (K’IJK) vanuit de browserversie van Minikaart (www.minikaart.nl). Exporteer de GPX-track en stuur deze naar de door jou gebruikte routeapp. 

Het Fort bij Krommeniedijk ligt vlak bij het gelijknamige buurtschap en is eigendom van de stichting Landschap Noord-Holland. Het Fort maakt deel uit van het noordwestfront van de Stelling. De liniedijk die het water bij het onder water zetten buiten de Stelling moest houden, loopt van het Fort bij Marken-Binnen naar het Fort bij Krommeniedijk. Vanaf daar gaat de liniedijk verder in zuidwestelijke richting. Het fort verdedigde de Lagendijk. Ook kon men vanuit het fort verhinderen dat een eventuele vijand via het riviertje de Crommenije de Stelling binnenkwam. Ten oosten van het fort ligt een nevenbatterij. De eerste jaren lag er alleen een verdedigbaar aardwerk, maar in 1903 kwamen de bomvrije van ongewapend steenslagbeton gemaakte gebouwen gereed. De muren zijn meer dan 1 meter dik en het losliggende betonnen dak is bijna 2 meter dik. Bij de aanleg lag er een aarden deklaag van een halve meter op, na de Tweede Wereldoorlog is dit vervangen door bitumen. De oorspronkelijke indeling in lokalen is nog aanwezig. Ook de nummers van de lokalen zijn nog duidelijk op de wanden zichtbaar. In het hoofdgebouw zijn de lokalen aan weerszijden voorzien van een smalle wandelgang. Zowel in het hoofdgebouw als in het frontgebouw is over de hele lengte een spouwgang aangebracht, waardoor het hemelwater werd afgevoerd naar de waterkelders onder het gebouw. In het fort zijn nog diverse originele elementen aanwezig. Zo zijn de latrines en betonnen urinoirs intact. In de keuken staan drie enorme kookketels. De ijzeren luiken voor de ramen zijn origineel, evenals een groot deel van de binnendeuren en kozijnen. In de kamer van de officieren is het oorspronkelijke sjabloonschilderwerk zichtbaar. Bijzonder is de schildering in de oostelijke kazemat, die het uitzicht vanuit de schietopening voorstelt. Het fort is tot 1956 in gebruik geweest door Defensie, maar sinds 2006 zijn vrijwilligers die deel uitmaken van Landschap Noord-Holland in en om het fort actief. Eind 2017 heeft het fort een andere invulling gekregen, het is verbouwd tot 25 woonunits voor begeleid wonen, een belevingscentrum en horeca. De naam van het fort is daarbij omgedoopt tot Fort K'IJK bij Krommeniedijk. Verder wordt het inundatiegebied bij het fort begin maart jaarlijks 1 tot 2 weken onder water gezet. Ganzen, eenden en steltlopers op doortrek vinden daardoor hier volop voedsel. 

Het Fort aan den Ham  ligt aan de spoorlijn van Uitgeest naar Krommenie. Oorspronkelijk was dit fort niet opgenomen in de plannen van 1880, maar werd noodzakelijk door de nieuwe toegangsweg die  ontstond na de aanleg van de spoorlijn die op een talud lag. Precies tussen de grotere forten Veldhuis en Krommeniedijk heeft men naast deze spoorlijn een fort gebouwd om de spoordijk te beheersen. In 1908 werd een betonnen nevenbatterij gebouwd ten zuiden van het fort. Er werden hier zware kanonnen geplaatst om de naderende vijand op grotere afstand te kunnen beschieten. Het fort had geen kanonnen, maar wel twee mitrailleurs en vier schietgaten voor geweren. De buurforten konden met hun kanonnen het fort helpen verdedigen. Het fort beschikte wel over twee hefkoepels met elk een, relatief klein, 6cm-kanon om het onder water staande gebied en de spoordijk onder vuur te kunnen nemen. Het hefkoepelgeschut is door de Duitse bezetters ontmanteld en afgevoerd, daarbij zijn de beide hefkoepelgebouwen opgeblazen. Het fort is maar eenmaal bemand geweest, tijdens de Eerste Wereldoorlog van 1914 tot voorjaar 1916 en met een minimale bezetting tot 1918-1919. In 1956 werd het fort als verdedigingswerk opgeheven en omgebouwd tot munitieopslagplaats en gebruikt voor opslag door de Nationale Reserve. Daarna heeft het fort tien jaar leeggestaan. In 1995 is Stichting Fort aan de Ham opgericht om het fort op te knappen en open te stellen voor publiek. Het officiersverblijf, de keuken, de ziekenzaal en een manschappenruimte zijn in de staat van rond 1910 hersteld. Het fort is te bezoeken op elke laatste zondag van de maand, behalve in de wintermaanden.

Het Fort bij Veldhuis (model A) is  vernoemd naar de vlakbij gelegen boerderij Veldhuis. Aan de  westkant van het fort ligt een inundatieduiker en ten zuiden een nevenbatterij. Verder was er nog een liniewal, waarachter troepen en materieel veilig konden worden verplaatst. Het fort is in de Tweede Wereldoorlog  gebruikt door het Duitse leger als onderdeel van hun grote verdedigingswerk langs de westkust van Nederland, België en Duitsland. Zij hebben een zoeklicht-remise met hellingbaan in de frontwal gebouwd. Na de oorlog is het fort gebruikt als interneringskamp voor collaborateurs. Er zijn nog sporen hiervan terug te vinden zoals tralies voor ramen en deuren. Het fort is nu eigendom van Staatsbosbeheer en wordt verpacht aan Landschap Noord-Holland. In het fort bevindt zich sinds 1989 het Luchtoorlog museum Fort Veldhuis.

Het Fort aan de St. Aagtendijk (model A) ligt in de Wijkerbroekerpolder in Beverwijk. Het speelde een belangrijke rol bij het beschermen en verdedigen van installaties waarmee de landerijen onder water gezet konden worden. Het water kwam langs Fort aan de St. Aagtendijk vanuit het Noordzeekanaal richting het noordwestelijke deel van de Stelling. Achter het fort ligt een dijk omdat er binnen de Stelling voedsel verbouwd moest worden.  Er werd besloten om slechts een klein deel in het westen van de polder onderwater te zetten. Hiervoor werd een 2,5 kilometer lange dijk, de liniewal, aangelegd die van noord naar zuid loopt. Het fort  had tot doel de verdediging van de zogenaamde Vuurlinie, de hoofdverdedigingslijn tussen dit fort en Fort Zuidwijkermeer. Verder moest het fort de Sint Aagtendijk,  verdedigen. Deze dijk staat haaks op de verdedigingslijn en vijandelijke legers konden over deze verhoging in het terrein langs de onder water staande gebieden oprukken. Achter het fort staat nog een houten genieloods en een fortwachterswoning. Het fort heeft een in beton uitgevoerde ronde uitbouw (caponnière) aan de voorkant met schietgaten aan beide zijden van waaruit de vijand kon worden bestookt. Het Fort bij Hoofddorp is het enige andere fort van de Stelling dat met een dergelijke caponnière is uitgerust. Via een overdekte gang is het verbonden met het frontgebouw. Ten noorden van het fort, net buiten de gracht, is een stenen beer aangebracht die de twee watergebieden scheidde. Er lag ook een sluis, maar deze is gesloopt. Het fort wordt sinds 1991 gehuurd, beheerd en onderhouden door Stichting Fortpop Beverwijk. Het Muziekfort verhuurt ruimtes ten behoeve van diverse muzikale en creatieve activiteiten. De Stichting organiseert allerlei activiteiten op het gebied van muziek, kunst en cultuurhistorie waarbij bezoekers en deelnemers ook kennis kunnen maken met de Stelling van Amsterdam. Het fortterrein is in beheer bij de Stichting. Naast het fort ligt een 45 hectare groot natuur- en recreatiegebied. Door het gebied met water- en moeraspartijen ligt een twee kilometer lange wandelroute.

De Liniewal Aagtendijk-Zuidwijkermeer ligt tussen de forten Aagtendijk en Zuidwijkermeer. De liniewal heeft een lengte van 2,5 kilometer, kwam omstreeks 1895 gereed en had twee functies. Als waterkering hield deze het oostelijk deel van de Wijkermeer droog en als verdedigingslijn voorzag de wal in opstelplaatsen voor verrijdbaar geschut. Het maakte veilig transport van troepen en materieel achter de wal mogelijk. Deze weg heeft de toepasselijke naam "Vuurlinie" en is nu een fietspad. De belangrijkste kunstwerken in de wal waren de nevenbatterijen en damsluizen. De nevenbatterijen zijn verdwenen. Er waren vier damsluizen, waarvan er drie zijn behouden. Deze damsluizen reguleerden de waterhuishouding tijdens een inundatie. In vredestijd stonden de sluizen open om de reguliere waterstromen niet te hinderen. De sluizen bestaan uit gemetselde segmentbooggewelven met uitsparingen voor schotbalken.

Ongeveer een kilometer naar het oosten ligt een tweede liniewal, de Zeedijk. Deze zeedijk beschermde het land tegen het Wijkermeer en het IJ tot de inpoldering in 1872. Door de beperkte inundatiemogelijkheden vanwege het hoge duingebied bij Beverwijk en omgeving was een extra beveiliging nodig. Bij de aanleg van de Stelling van Amsterdam werd de dijk een tweede liniewal, compleet met twee bomvrije kruitmagazijnen.

Het Fort Zuidwijkermeer (model A) ligt aan de noordoever van het Noordzeekanaal, een paar kilometer ten oosten van het Fort bij Velsen. Het fort had tot doel de toegangswegen gevormd door het Noordzeekanaal met de daarlangs lopende dijken te verdedigen. Het fort ligt nu bijna tegen het Noordzeekanaal aan. Het kanaal is sinds de aanleg een aantal malen verbreed waardoor een nevenbatterij ten zuiden van het fort is verdwenen. Bijzonder aan dit fort is dat zich onder beide keelkazematten kelders bevinden. Deze kelders zijn bekleed met geglazuurde tegels en werden  gebruikt voor de opslag van vlees. Dit werd over het Noordzeekanaal aangevoerd en vanuit dit fort naar andere forten gebracht. De drinkwater-reservoirs liggen, net als bij Fort bij Vijfhuizen, buiten het fort onder een aarden dekking. De kanonnen bestreken het voorterrein van de nabijgelegen forten Fort aan de St. Aagtendijk en Fort benoorden Spaarndam. Tussen dit fort en het noordelijker gelegen Fort aan de St. Aagtendijk loopt de liniewal. De wal diende als inundatiekering en hierachter liep een weg waarover troepen en materieel ongezien verplaatst konden worden. Voor het fort ligt de houten kringenwetboerderij De Eersteling, die in geval van oorlogsdreiging direct uit het schootsveld kon worden verwijderd. Tot de tachtiger jaren werd het fort gebruikt als magazijn voor springstoffen voor het Nederlandse leger. Het fort is thans natuurgebied en wordt beheerd door Landschap Noord-Holland. In 2017 is men gestart met restauratiewerkzaamheden. Het fort is geschikt gemaakt voor de opslag en het rijpen van kaas. In 2019 begonnen de aanpassingen en vanaf 2021 is het fort als zodanig in gebruik. 

Bovenstaande teksten zijn geïnspireerd op de Wikipedia ®

Deze route is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid ontworpen met behulp van plan.tomtom.com. Met behulp van minikaart.nl en Google Map Streetview is gecontroleerd of de route geschikt is voor een stadsauto (L6(e)-klasse voertuig). Omdat de situatie op de weg kan veranderen kunnen we geen garantie geven dat de beschikbare routeinformatie onder alle omstandigheden volledig of juist is. Mocht je onderweg een wijziging of beperking in de route ontdekken, laat mij het weten op de pagina: Meedoen & Feedback. Zo kunnen we met elkaar de kwaliteit van de routes blijven garanderen. 

De gebruiker kan aan de routeinformatie op deze webstek geen rechten ontlenen. Blijf vooral zelf opletten en houd je aan de geldende verkeerregels en in voorkomende gevallen aan de aanwijzingen van verkeersregelaars.

De inhoud van deze webstek is uitsluitend bedoeld voor de gebruiker zelf. Het is niet toegestaan deze informatie over te dragen, te verveelvoudigen, te bewerken of te verspreiden, zonder vooraf schriftelijke toestemming van de beheerder.