• We beginnen onze tocht door de Beemster vanaf het parkeerterrein (gratis) Baanstraat. Je kunt vanaf hier de gezellige en pittoreske binnenstad van Edam verkennen. Edam heeft veel te bieden. Zo kun je er gezellig winkelen, een bolvormig Edammer kaasje scoren, een museum bezoeken of een rondvaarttocht per koeboot maken.

• We verlaten Edam over de Purmerdijk richting Kwadijk. U passeert halverwege een oud poldergemaal en heeft vanaf de dijk een goed overzicht over de ringvaart en de polders. We slaan linksaf de Blijweg op en vervolgens rechtsaf de Edammerweg op. We nemen de eerste weg rechts (Visserijweg) en duiken het industriegebied in. We nemen zo een stukje van de kop van Purmerend mee. Purmerend is een oude agrarische marktstad aan het Noord-Hollandskanaal. De oude “Koemarkt” is dan ook het belangrijkste plein in Purmerend. We slingeren via de Polderweg door het gebied, steken de Purmerringvaart over. 

De echte ‘forten nerd’ kan hier rechtsaf het Zeevangsdijkje op. Die weg brengt je bij het onvoltooide Fort bij Kwadijk. Dit fort is nooit afgebouwd en het aardwerk is door de tijd heen verdwenen. Alleen de toegangsweg, de fortwachterswoning en een loods zijn overgebleven. Als je een kleine 500 meter verder rijdt dan tref je daar een gemaal aan die de waterstand in de polder met dezelfde naam regelt.

• We rijden rechtdoor de Kwadijk over, de dijk waarnaar het dorp vernoemt is en die onderdeel is van de Stelling. We zien in het dorp o.a. de markante watertoren. We blijven deze weg volgen naar het volgende verdedigingswerk: Fort benoorden Purmerend. Dit fort is in gebruik door een wijngroothandel en is helaas niet vrij toegankelijk voor publiek. We laten dit fort met zijn bijzonder smakelijke inhoud spreekwoordelijk 'links liggen' en vervolgen onze weg door de Beemster. Vanaf nu zullen we merken dat we door een verkavelde polder rijden met lange, rechte en haaks op elkaar staande wegen. 

• Het volgende verdedigingswerk op onze tocht is het Fort aan de Nekkerweg. Dit fort is nu een wellnessressort en hotel (Fort Ressort Beemster). Vanaf de weg zien we de fortwachterswoning en het fort. Heb je trek gekregen dan kan je hier terecht voor koffie, lunch of zelfs het diner. Er is een restaurant dat apart toegankelijk is. Op hun website (www.fortresortbeemster.nl) kan je alle mogelijke arrangementen bekijken. 

• We vervolgen onze weg over de Nekkerweg. Aan het einde van de weg zien we aan de andere kant van het water de Neckermolen. We slaan rechtsaf de Zuiddijk op. We rijden langs de ringvaart die hier extra breed is omdat deze onderdeel is van het Noordhollandsch Kanaal. Vlak voor het Fort aan de Middenweg ligt langs het water een picknickplaats met de lugubere naam: Picknicktafel De Dood. De plek dus om een meegebrachte boterham te nuttigen. Let wel op dat het wegdek van de parkeerplek hier erg slecht is. Je kunt vanaf deze plek over het Stelconplaten pad naar het fort toelopen. Het fort wordt beheerd door Natuurmonumenten maar is helaas niet toegankelijk voor het publiek.

• Vanaf de picknickplaats (slecht wegdek!) vervolgen we onze weg over de Zuiddijk die langs het kanaal loopt tot aan de eerste afslag. Dit is de Jisperweg waaraan het Fort aan de Jisperweg ligt. Dit fort wordt net als de meeste andere forten op deze tocht beheerd door Natuurmonumenten en is een Natura-2000 gebied. Aan de andere zijde van het kanaal is dan ook een bekend vogelgebied, het Jisperperveld. Het fort is niet toegankelijk voor publiek. 

• Vanaf de Jisperweg kunnen we vanaf de zijkant een korte blik op het fort werpen voordat we doorrijden naar het volgende verdedigingswerk, te weten Fort bij Spijkerboor. Dit fort is een van de grootste forten van de Stelling. Het ligt zeer strategisch bij een knooppunt van belangrijke waterwegen. In het fort is veel bewaard gebleven en een rondleiding met een van de gidsen is dan ook een aanrader. In 2026 zal het fort iedere eerste zondag van de maand en op een aantal extra zon- en feestdagen open zijn voor publiek. Als het fort gesloten is kun je altijd een rondje om het fort lopen en genieten van het buitengebied. Op de website van Natuurmonumenten kunnen we de diverse mogelijkheden zien en boeken (www.natuurmonumenten.nl/natuurgebieden/fort-bij-spijkerboor). Na een leerzaam bezoek laten we het fort achter ons. We passeren het zeer bezienswaardige dorp Graft en de Eilandspolder. Het dorp Graft was en is bekend om de vele houten kapiteinswoningen.

We kunnen de tocht hier voor kortere of langere tijd onderbreken om het (natuur)gebied te ontdekken. De Eilandspolder is bekend van de vele trekvogels die hier foerageren. In Graft zijn elektrobootjes te huur voor een tochtje. Je vindt hier ook hotel “De Rijper Eilanden”, speciaal ingericht voor een verblijf inclusief medische verzorging. 

• Na Graft duiken we de Beemster in. Een netjes geordend landschap met rechte wegen, afgezet met een bomenrij ontvouwd zich voor ons. Het rechthoekige patroon, ontworpen door Leeghwater, was destijds baanbrekend en is op vele plaatsen in de wereld gekopieerd. Hier en daar staat een fraaie stolpboerderij tussen de rechthoekige weilanden. Bijna halverwege de rit naar het laatste verdedigingswerk ligt het oudste, met een liniaal in de hand ontworpen, dorp van de Beemster: Middenbeemster. Het begon in 1611 met de aanleg van een rechthoekig plein en de bouw van de kerk aan dit plein en nu heeft het een van rijkswege beschermd dorpsgezicht en huisvest het dorp 60 rijksmonumenten. Het rechthoekig karakter heeft men tot op de dag van vandaag niet losgelaten. Een mooie plek dus om even de benen te strekken en de inwendige mens te versterken. Het Beemstermuseum geeft een zeer goede indruk van het leven op de boerderij. Uniek is de verlichtingsinstallatie die op methaangas brand. Vrijwilligers zijn vaak aanwezig om te vertellen hoe e.e.a. werkt. Schuin tegenover het museum ligt het Betje Wolf museum. 

• We laten Middenbeemster achter ons en vervolgen onze poldertocht richting het eveneens museale Noordbeemster. We passeren meerdere kleine gehuchten. De Beemsterringvaart is kronkelt hier rustig door het landschap. We  rijden de brug over met de naam “Kerkeweg” en via de Raadhuistraat door het dorp Oosthuizen waar we de provinciale weg (een C9-weg) oversteken naar de Oosteinde. Aan het eind van de Oosteinde, in Etersheim, staat het schooltje van Dik Trom. Etersheim zelf is een gehucht dat ooit verzwolgen is door de Zuiderzee en opnieuw opgebouwd is. We rijden door het gehucht heen en slaan aan het eind rechtsaf de IJsselmeerdijk op. Aan de rechterzijde, tussen Etersheim en Warder zien we de molen “De Breek” staan. We rijden onderaan de IJsselmeerdijk terug naar Edam. Dit gebied is het stroomgebied van het riviertje “de Ee”.  Voor het einde van de dijk liggen er rechts van de weg meerdere campings. Halverwege passeren we een loswal, waar vandaan goed zicht is op het Markermeer. Naast zeilboten zijn vaak ook kitesurfers te zien. Aan het einde van de dijk ligt er ook nog een grotere camping aan het IJsselmeer zelf. Direct om de bocht ligt ons laatste fort, het Fort bij Edam. Dit fort wordt beheerd en geëxploiteerd door Natuurmonumenten samen met een grote groep vrijwilligers die het fort hebben opgeknapt en ingericht. Op de website van het fort (www.fortbijedam.nl) kunnen we zien op welke dagen het fort is opengesteld. Edam was vroeger een belangrijke havenplaats. De oude monumentale zeesluis nabij het Fort herinnert U hieraan. De sluis was ooit erg belangrijk voor ontsluiting van de streek  De namen Oorgat, Voorhaven en Nieuwe haven herinneren ook aan de scheepvaart. Aan deze havens staan veel monumenten. We rijden via het Oorgat Edam in op weg naar ons vertrekpunt om, als we dat niet in het begin hebben gedaan, het pittoreske Edam alsnog te ontdekken. Het centrum van het dorp is “De Dam” in “De Ee” en daarmee de naamgever van Edam.

Het Fort bij Kwadijk wordt ter plaatse ook wel het onvoltooide fort genoemd. Het ligt aan de dijk tussen de dorpen Kwadijk en Middelie, ten noordoosten van Purmerend. Met de aanleg werd in 1894 begonnen. Het fort had tot taak de toegangswegen die werden gevormd door de spoorlijn Zaandam – Enkhuizen en de weg tussen Middelie en Axwijk te verdedigen. De genieloods en de fortwachters-woning werden gebouwd en verder werd er een zandlichaam aangebracht en een gracht gegraven. In mei 1914 werd de bouw aanbesteed en gegund, maar tijdens de watersnood van januari 1916 werd een deel van het beschikbare zand gebruikt voor zandzakken om zwakke plekken in de dijken te versterken. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de bouw gestaakt en nooit meer hervat. In 1953 werd het onvoltooide fort als verdedigingswerk  opgeheven. Omstreeks 1958 werd een herverkaveling in het gebied doorgevoerd. Een deel van het fort viel onder de plannen en besloten werd het aanwezige zand te gebruiken om de slotgracht te dichten. De toegangsweg, de fortwachterswoning en een loods zijn nog overgebleven. De loods is tot voor kort in gebruik geweest als dumphandel, maar is nu gesloten. 

Het Fort benoorden Purmerend en de bijbehorende gebouwen zijn aangelegd in de periode 1886-1912. Het fort, soms ook onterecht Fort Kwadijk genoemd vanwege de ligging aan de Kwadijkerweg, werd aangelegd ter verdediging van de toegangswegen gevormd door Beemsterringdijk, Purmerenderweg en Rijperweg in de Beemster. Het verdedigbaar aardwerk was in 1895 gereed. Het bomvrije hoofdgebouw is door overdekte poternes met de twee hefkoepelgebouwen verbonden. In 1945 is het fort gebruikt voor het gevangen houden van mensen die verdacht en of veroordeeld waren wegens collaboratie met Duitse bezetter. Sinds 1981 worden de gebouwen gebruikt door een wijnimporteur en -groothandel.

Het Fort aan de Nekkerweg ligt op het kruispunt Volgerweg en Nekkerweg en is sinds 2012 in gebruik als wellnesscentrum met onder andere sauna's, een hotel, een restaurant en een vergadercentrum onder de naam Fort Resort Beemster. Uniek aan dit fort zijn de waterreservoirs en de waterontijzeringsinrichting. De wateropvang bestaat als zodanig nog steeds. Daarnaast is er een gescheiden waterafvoer voor een grijswatercircuit. Het fort kwam niet voor in de oorspronkelijke plannen , maar het is later, samen met het Fort bij De Kwakel, alsnog toegevoegd aan de Stelling. Frappant is dat er op de gevel abusievelijk 1913 is  gebeiteld, want het fort werd al in 1912 in gebruik genomen. Het fort had tot taak de verdediging van de toegangswegen gevormd door de Nekkerweg en Volgerweg in de Beemster te borgen. Tussen dit fort en het Fort aan de Middenweg ligt een inlaatsluis waardoor water uit het Noordhollandsch Kanaal de Beemster kon inunderen. De sluis is later dichtgestort. Het fort heeft net als veel andere forten ook als gevangenis dienst gedaan. Tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog was het fort een gevangenis voor Duitse krijgsgevangenen en vanaf 1946 werd het fort gebruikt als bewaringskamp voor (politieke) delinquenten. In 2011-2012 is het fort omgebouwd tot wellnesscentrum met hotel en restaurants.

Het Fort aan de Middenweg ligt aan de zuidelijke ringdijk van de Beemster. In 1885 was het fort als aardwerk al gereed, maar werd pas bijna 30 jaar later als een van de laatste van de Stelling opgeleverd. De belangrijkste taak was de verdediging van de toegang gevormd door de Middenweg en de Zuiderweg. Van dit type fort (model C) zijn er slechts twee gebouwd. Voor het fort ligt een breed inundatiegebied en vanwege geldgebrek heeft men besloten dit fort te voorzien van slechts een kanon in een hefkoepel. Deze koepel aan de frontzijde was wel direct verbonden met het hoofdgebouw. Als compensatie voor het gemis van een tweede hefkoepel werden twee extra opstelplaatsen voor mitrailleurs in de frontwal geplaatst. In het hoofdgebouw zijn nog een ontijzeringsinstallatie voor drinkwater en de originele waterpompen aanwezig. Bijzonder aan het fort is het reinigingslokaal met waterreservoir aan het plafond en de voor die tijd moderne, kantelbare wasbakken. Tussen dit fort en het   Fort aan de Nekkerweg ligt een inlaatsluis waardoor water uit het Noord-Hollands Kanaal de Beemster kon inunderen. De sluis is later dichtgestort. Het fort is nu in handen van Natuurmonumenten.

Het Fort aan de Jisperweg ligt aan de zuidelijke ringdijk van de Beemster. Het fort is net als het fort aan de Middenweg een model C fort. Voor het fort ligt een breed inundatiegebied en het heeft ook maar één hefkoepel. Deze koepel lag aan de frontzijde en was direct verbonden met het hoofdgebouw. Het fort had tot taak de afsluiting en verdediging van de Jisperweg te borgen. Het fort is in handen van Natuurmonumenten en is helaas niet toegankelijk voor publiek.

Het Fort bij Spijkerboor is gelegen aan de Westdijk van de Beemster. Het is gebouwd tussen 1889 en 1913 voor de verdediging van het Noordfront. Het fort had tot taak de toegangswegen gevormd door Westelijke Beemsterringvaart met de daarlangs lopende kaden en wegen af te sluiten en te verdedigen. Het was indertijd een van de modernste en zwaarst bewapende forten van de Stelling en was  voorzien van een pantserkoepel met een dubbelloops 10,5 centimeter kanon. Het fort telt twee verdiepingen vanwege de dubbele functie van artilleriefort en infanteriefort. Binnen de Stelling is dit bijna uniek, alleen Fort bij Hoofddorp heeft dit ook. Het fort is langer in gebruik geweest als gevangenis voor dienstweigeraars dan dat het in gebruik is geweest als verdedigingswerk. In 1939 tot mei 1940 hebben er zowel Duitse als Engelse piloten gevangen gezeten en in de meidagen van 1940 werden er een aantal prominente NSB'ers gedetineerd. Van 1942 tot en met mei 1944 diende het fort als noodgevangenis voor zwarthandelaren en arbeidsdienstweigeraars. Van mei 1945 tot maart 1946 werden er politiek delinquenten als NSB'ers en kunstenaars die voor de cultuurkamer hadden gewerkt gevangen gezet en van 1946 tot 1947 was het een kamp voor Indië-weigeraars. In de poterne zijn diverse schilderingen zichtbaar. De meeste zijn gemaakt in de tijd dat het fort diende als gevangenis, kort na de Tweede Wereldoorlog. Op 18 juni 1951 verliet de laatste gevangene het fort. In 1992 verkocht de Dienst Domeinen het fort aan Staatsbosbeheer. Het fort wordt thans gepacht door de Vereniging Natuurmonumenten. Het is gerestaureerd en kan worden bezocht. Er is onder meer een keuken opgesteld, met inventaris afkomstig van het Fort bij Marken-Binnen. Natuurmonumenten organiseert regelmatig excursies op dit fort. Het fort is met de omliggende vestingwerken een natuurgebied en wordt sinds 1992 beheerd door Natuurmonumenten. Het populierenbos ten zuiden van het fort wordt door deze vereniging geleidelijk omgevormd tot een gevarieerd loofbos. Er zijn veel verschillende vogelsoorten in dit natuurgebied te vinden en in de winter overwinteren baardvleermuizen in het fort.

Het Fort bij Edam is gelegen ten noorden van de Edammersluis in de Polder Zeevang. De bouw was een tijdrovende bezigheid omdat de slappe veenbodem eerst moest worden afgegraven en afgevoerd om vervolgens plaats te maken voor een dikke zandlaag. Het zand werd met schepen aangevoerd en veel van de forten van de stelling liggen direct aan het water voor deze reden. In 1908 begon de bouw van het fort. Het zand werd deels weg-gegraven en meer dan 2000 palen werden de grond ingeslagen. Op de palen kwamen de gebouwen van ongewapend beton. Het uitgegraven zand werd later gebruikt voor afdekking aan de voor- en de bovenzijde van het fortgebouw. Het fort heeft geen hefkoepels, maar kreeg een middenvoor geplaatste gepantserde frontkazemat van waaruit voorwaarts gevuurd kon worden. In 1913 werd het fort opgeleverd. De directiekeet werd in gebruik genomen door de fortwachter. Tijdens de  Eerste Wereldoorlog waren er militairen in het fort gelegerd. Daarna raakte het fort in onbruik. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was het fort in gebruik bij de Duitse Wehrmacht. Na de bevrijding  werden er NSB'ers en collaborateurs gevangengezet. Begin jaren 50 werd er op het terrein bij het fort een kokerschietbaan aangelegd voor de Nationale Reserve en de politie. Deze schietbaan wordt nog steeds gebruikt door de plaatselijke schietvereniging. Staatsbosbeheer heeft vanaf 1986 het fort onder beheer en vanaf 2005 heeft een groep vrijwilligers de Stichting Fort bij Edam opgericht, die Staatsbosbeheer bijstaat hierin. Het fort is regelmatig voor het publiek opengesteld.

Bovenstaande teksten zijn geïnspireerd op de Wikipedia ®

Deze route is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid ontworpen met behulp van plan.tomtom.com. Met behulp van minikaart.nl en Google Map Streetview is gecontroleerd of de route geschikt is voor een stadsauto (L6(e)-klasse voertuig). Omdat de situatie op de weg kan veranderen kunnen we geen garantie geven dat de beschikbare routeinformatie onder alle omstandigheden volledig of juist is. Mocht je onderweg een wijziging of beperking in de route ontdekken, laat mij het weten op de pagina: Meedoen & Feedback. Zo kunnen we met elkaar de kwaliteit van de routes blijven garanderen. 

De gebruiker kan aan de routeinformatie op deze webstek geen rechten ontlenen. Blijf vooral zelf opletten en houd je aan de geldende verkeerregels en in voorkomende gevallen aan de aanwijzingen van verkeersregelaars.

De inhoud van deze webstek is uitsluitend bedoeld voor de gebruiker zelf. Het is niet toegestaan deze informatie over te dragen, te verveelvoudigen, te bewerken of te verspreiden, zonder vooraf schriftelijke toestemming van de beheerder.