• We beginnen onze rondrit in de binnenstad van Breda in de buurt van het station (spoorstraat) waar we ons voertuig parkeren om vervolgens de stad in te wandelen.  Op het Internet zijn er veel verschillende langere en kortere stadswandelingen te vinden. Kies er een uit die het beste bij je past.

• Nadat we de stad verkend hebben rijden we de stad uit in noordelijke richting op weg naar de Spinolaschans aan de Hartelweg. Zodra de Hartelweg naar rechts afbuigt, weg van de Nieuwe Bredaase Baan (N285), ligt er aan de linkerkant in de bocht een klein parkeerterrein. Van hieruit loopt u via een geitenpaadje achterin naar de ingang van de schans.

• We vervolgen onze weg over de Hartelweg, passeren het Markkanaal en rijden naar de Kleine - of Marktschans in Terheijde. Vlak voor de Schans bevindt zich aan de rechterkant van de weg (Markstraat) een klein parkeerterrein met daarop het beeld ”de twee dames”. Hier parkeer je jouw voertuig om de schans te voet te verkennen.

• We verlaten Terheijden rijdend langs de molen “De arend” en gaan opnieuw noordwaarts dwars door het Brabantse land naar de vesting Geertruidenberg. Op het Internet en op de websites www.forten.nl en www.zuiderwaterlinie.nl vindt je kortere en langere stadswandelingen door de vesting.

• Na de wandeling zetten we koers naar fort Lunet dat onder de rook van de vesting aan de andere kant van de Donge ligt. Dit fort is tegenwoordig een restaurant met buitenterrein waar je een heerlijk kopje koffie kunt doen of een late lunch kunt gebruiken.

• Het wordt nu tijd om de terugweg te aanvaarden. We duiken opnieuw het Brabantse land in en rijden dwars door het  centrum van Oosterhout op weg naar de Schans bij het Pannenhuis. Van de schans zelf is niet veel meer te vinden, maar het is een schitterend wandelgebied. Parkeren doe je aan de rechterkant aan het einde van de Pannenhuisstraat bij het “Houtse Meer”

• Na een verfrissende wandeling aanvaarden we de terugreis naar ons vertrekpunt: De vestingstad Breda.

Breda omvatte oorspronkelijk enkel de stad binnen de vestinggordelgroot 30 ha. De stad had al vroeg (1870) annexatieplannen, maar deze werden niet ingewilligd. Pas in 1927 werd een deel van de gemeente Teteringen toegevoegd om woningen te bouwen. Ook een deel van Princenhage werd toen ingelijfd. De stad was eeuwenlang een belangrijke garnizoens- en vestingstad en speelt nog steeds een zichtbare rol binnen de Nederlandse krijgsmacht door de aanwezigheid van de Koninklijke Militaire Academie (KMA) en het hoofdkwartier van de Koninklijke Luchtmacht. Breda is van oudsher het politieke, administratieve en religieus-bestuurlijke hart van West-Brabant. De stad bezit ook veel handel en industrie en ligt aan een knooppunt van water-, spoor- en autowegen. Tot 1535 was Breda een ommuurde stad. De welvaart in de stad nam toe door de lakenhandel, de overslagfunctie van de stad, en de aanwezigheid van het hof van de Nassaus. Na de Tachtigjarige Oorlog bleef slechts de functie van vestings- en garnizoensstad over. De functie van vestingstad maakte dat de oppervlakte van Breda beperkt bleef, daar de stad door de vestingwallen was ingesloten. ook na de slechting van de vestingwallen bleef Breda een garnizoensstad en kende een aantal grote kazernecomplexen zoals de Kloosterkazerne (infanterie), de Chassékazerne (cavalerie), de Seeligkazerne (artillerie), de Trip van Zoudtlandkazerne (huzaren) en de Marechausseekazerne. In het kasteel van Breda is de Koninklijke Militaire Academie gevestigd.

Het Kasteel van Breda is een kasteel waar sinds 1826  de Koninklijke Militaire Academie (KMA) is gevestigd. De hertog van Brabant verkocht Breda in 1353 aan een Hollandse edelman die de burcht versterkte met een gracht en vier hoektorens. Het zo ontstane kasteel werd in de verdedigingswerken ingepast. De laatste telg van het geslacht  trouwde met een Duitse edelman waardoor Breda incluis het kasteel in handen van de voorname familie Nassau - Siegen kwam. Dit huwelijk vormt het begin van de band tussen Nederland en het huis van Oranje-Nassau. De Rekenkamer van het kasteel van Breda, waar de vele bezittingen werden vastgelegd, werd in deze periode gebouwd, en ook de nog bestaande Nassautoren is van deze tijd. Na een aantal familiare omzwervingen kwam het kasteel, evenals de titel Prins van Oranje, in handen van de elfjarige Willem van Nassau-Dillenburg, de latere Willem van Oranje die de beroemdste bewoner van het Kasteel is. In zijn strijd tegen het Spaanse gezag kreeg het kasteel opnieuw een militaire functie. In 1667 werd in het kasteel de Vrede van Breda getekend door vertegenwoordigers van Engeland, de Republiek der Verenigde Nederlanden en Frankrijk, waardoor er een einde kwam aan de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog. In de Franse tijd deed het Kasteel van Breda dienst als kazerne en militair hospitaal. Koning Willem I stelde in 1826 het Kasteel van Breda ter beschikking aan de Koninklijke Militaire Academie (KMA) en in 1828 arriveerden de eerste cadetten. Het kasteel is helaas niet toegankelijk voor publiek. 

De Spinolaschans of Grote Schans is een schans gelegen aan de rivier de Mark die gebruikt is door de Staatse troepen tijdens het Beleg van Breda. Een voorganger van de schans werd gebouwd door legers van Ambrogio Spinola, waaraan de schans zijn naam ontleent. De schans is tot 1952 als verdedigingswerk in gebruik geweest en werd tussen 1952 en 1962 gedemilitariseerd. De schans werd aangelegd met het doel om de land- en waterweg ten noorden van Breda te beheersen voor de belegering van deze stad en maakte deel uit van een 50 kilometer lange circumvallatielinie met als doel de stad af te sluiten van de buitenwereld. Pas in 1952 werd de schans als verdedigingswerk opgeheven. Tegenwoordig beheersen niet de militairen maar flora en fauna de schans. Er zijn onder archeologische begeleiding een aantal poelen aan de west- en noordzijde van de schans aangelegd.

Marktschans ook wel Kleine Schans genoemd is een vestingwerk uit de Tachtigjarige Oorlog dat zich bevindt in Terheijden. De schans werd aangelegd om de scheepvaart op de Mark te beschermen. De schans raakte in onbruik, om in 1830 opnieuw te worden hersteld en in gebruik te worden genomen, nu als bolwerk tegen de Belgen, vanwege de Belgische afscheidingsoorlog. Aldus ontstond de schans in haar huidige vorm. Ook tijdens het Rampjaar in 1672 is de schans in gebruik geweest. De inwoners van Terheijden betaalden de rekening voor het oplappen en onderhoud van de schans en de soldaten die er bivakkeerden. De Schans werd tot voor kort gebruikt als evenemententerrein, er vonden jaarlijks de Koninginnedag viering en de Zomerfeesten plaats.

De vesting Geertruidenberg kreeg in 1213 zijn eerste stadsrechten, zijnde het marktrecht. Ruim honderd jaar later kreeg ze hier uitbreiding op en kon ze vestingwerken aanleggen. Een verdere uitbreiding was het muntrecht. De stad werd wel de 'Sleutel van Holland' genoemd vanwege zijn strategische ligging en was de oudste stad van Holland, totdat de vorming van het koninkrijk Holland ervoor zorgde dat de stad bij het departement Brabant werd ingedeeld. De strategische ligging maakte Geertruidenberg ook een gewild bezit voor elkaar bevechtende mogendheden. Zo wisten tijdens de Tachtigjarige Oorlog de Spanjaarden de stad in 1589 te kopen van de Engelsen, die eigenlijk aan de zijde van de jonge Republiek vochten. Vier jaar later werd de stad heroverd tijdens het Beleg van Geertruidenberg. In de tweede helft van de 18e eeuw werd Geertruidenberg een garnizoensstad. Dit gaf de economie een impuls. Met de vorming van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden werd Geertruidenberg onderdeel van de provincie Noord-Brabant. De omwalling werd eerst gesloopt om daarna opnieuw versterkt te worden, vanwege de Belgische Opstand.

De vesting werd opgeheven, maar een deel van de vestingwerken zijn bewaard gebleven en gerestaureerd. Een deel van Geertruidenberg is beschermd stadsgezicht en telt vele monumentale panden waaronder oude koopmanshuizen, een open vishal en vijf hardstenen stadspompen waarvan er twee op de Markt staan. De overblijfselen van de vestingwerken stammen uit 1833. Aan de noordzijde bevindt zich nog een bastion met kruitmagazijn. Aan de westzijde bevindt zich een bastion met daarvoor een enveloppe met een steile wand (escarpe). Verder vind je in de stad nog het Arsenaal met poortgebouw, de Marktkazerne, een voormalig wachthuis en de garnizoensbakkerij.

Fort Lunet aan de Donge in de volksmond Fort Lunet genoemd, werd in de laatste jaren van de Belgische opstand gebouwd om de bestaande linie te versterken want nadat de Spanjaarden en de Fransen waren vertrokken keerde de rust niet terug. In 1830 liet Willem I het Noord-Brabantse deel van de Zuiderwaterlinie weer in staat van paraatheid brengen. Dus ook het vestingstelsel van Geertruidenberg. Maar er was meer nodig, en daarom werd de linie uitgebreid met Fort Lunet bij Raamsdonksveer. Dit nieuwe fort in Raamsdonksveer verdedigde de Donge en de Straatweg Breda – Gorinchem (die Napoleon had laten aanleggen). Tegenwoordig kun je in het restaurant van dit mooi gerestaureerde fort in Raamsdonksveer genieten van een lunch, borrel en/of diner. (bron: forten.nl)

Schans bij het Pannenhuis is vernoemd naar een oude herberg en brouwerij, die al eeuwen een huiskamerfunctie in Oosterhout vervult. Rond 1747 waren soldaten van verschillende nationaliteiten hier ingekwartierd. De aangelegde schansjes verdedigden Oosterhout tegen het strijdgewoel. In 1672 verklaarde Engeland de oorlog aan de Republiek der Verenigde Nederlanden  gevolgd door Frankrijk en de bisdommen Munster en Keulen. Het leger van de Republiek trok zich terug achter de waterlinies.

De soldaten van Engeland en Frankrijk werden in Oosterhout ingekwartierd bij de herbergen en inwoners, en zo kreeg ook het Pannenhuis te maken met deze vreemdelingen. Uiteindelijk hebben van 1746-1748 Duitsers, Engelsen, Schotten en Hessische soldaten hun onderdak gevonden in het Pannenhuis. De Schans bij Pannenhuis maakt nu deel uit van Landschap de Open Linie. Je kunt hier nu heerlijk wandelen en fietsen. (bron: Zuiderwaterlinie website)

Bovenstaande teksten zijn geïnspireerd op de Wikipedia ® tenzij anders vermeld

Deze route is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid ontworpen met behulp van plan.tomtom.com. Met behulp van minikaart.nl en Google Map Streetview is gecontroleerd of de route geschikt is voor een stadsauto (L6(e)-klasse voertuig). Omdat de situatie op de weg kan veranderen kunnen we geen garantie geven dat de beschikbare routeinformatie onder alle omstandigheden volledig of juist is. Mocht je onderweg een wijziging of beperking in de route ontdekken, laat mij het weten op de pagina: Meedoen & Feedback. Zo kunnen we met elkaar de kwaliteit van de routes blijven garanderen. 

De gebruiker kan aan de routeinformatie op deze webstek geen rechten ontlenen. Blijf vooral zelf opletten en houd je aan de geldende verkeerregels en in voorkomende gevallen aan de aanwijzingen van verkeersregelaars.

De inhoud van deze webstek is uitsluitend bedoeld voor de gebruiker zelf. Het is niet toegestaan deze informatie over te dragen, te verveelvoudigen, te bewerken of te verspreiden, zonder vooraf schriftelijke toestemming van de beheerder.