• We beginnen ons bezoek aan de vestingdriehoek in Gorinchem. We parkeren ons voertuig op de rand van de oude vesting. Op het parkeerterrein vernoemd naar de straat waaraan hij ligt: Paardenwater. Een zo goed bewaarde vestingstad verken je namelijk het beste te voet. Op de websites van de Hollandse Waterlinies en Mooi Gorinchem staan diverse stadswandelingen beschreven. Heeft u zin in een pittige wandeling ook buiten de stad dan kunt u bijvoorbeeld het Arkelpad (16 km) lopen. Wilt u binnen de vesting blijven dan is de Rampjaarwandeling 1672 mogelijk een aanrader. U kunt natuurlijk ook op de bonnefooi de stad verkennen. We wandelen de stad weer uit over het Paardenwater richting de gelijknamige parkeerplaats waar uw voertuig eerder heeft achtergelaten. Rechts van u ziet u de molen “Nooit Volmaakt” en als u het plantsoentje tegenover de parkeerplaats inloopt dan staat u aan de voet van een dam, ook wel  beer genoemd die voorzien is van twee monniken of poppen. Deze dam moest het waterpeil in de gracht handhaven en zout en zoet water scheiden.

• We verlaten Gorinchem en rijden langs de Waal naar Fort Vuren. Dit fort gaf vroeger vuursteun aan de Vesting Gorinchem, maar is nu een horecagelegenheid met overnachtingsmogelijkheden. We vervolgen onze weg over de Waaldijk richting Vuren/Herwijnen.

• Hier steken we per veerboot de Waal over naar Brakel. Kijk even op de website van www.riveer.nl wat de vertrektijden zijn.

• Na de oversteek laten we de batterijen onder Brakel en Poederoijen ‘rechts liggen’ en rijden door naar Aalst waar we per veerboot de Afgedamde Maas oversteken. Kijk ook voor deze tweede overtocht even op de website van www.riveer.nl wat de actuele vertrektijden zijn.

• We vervolgen onze weg en rijden over de Hoge Maasdijk langs  de afgedamde Maas en kruisen dan de N322 (een C9-weg) en rijden rechtdoor over de rotonde de Maasdijk op. Deze brengt ons helemaal naar de vestingstad Woudrichem. We parkeren hier net buiten de vesting en wandelen over de dijk (Kerkstraat) het stadje bekend van dokter Tinus binnen. Ook hier valt weer veel te zien. Op de website van www.biesboschlinie.com is de beschrijving (PDF) van een stadswandeling opgenomen.

Er valt tijdens deze trip zoveel te ontdekken dat je kunt overwegen om jouw bezoek aan de driehoek  over twee dagen uitsmeren en in de buurt overnachten. In dat geval raden we u aan om ook Slot Loevestein te bezoeken. Er vaart een voetveer tussen Woudrichem en slot Loevestein. Het slot is vooral bekend als de gevangenis van waaruit Hugo de Groot in de beroemde boekenkist kon ontsnappen. In het kasteel en haar omgeving (een Natura 2000-gebied) kunt u al een hele dag doorbrengen. 

De GPX-bestanden van de genoemde (stads)wandelingen kun je vinden op de websites: www.hollandsewaterlininies.nl en www.mooigorinchem.nl en www.biesboschlinie.com 

Gorinchem uitgesproken en officieus ook wel geschreven als Gorkum, is een goed bewaarde vestingstad. Gorkum was oorspronkelijk een havenplaats en ligt aan de rivieren de Linge en de Boven-Merwede. Halverwege de 14e eeuw werden de wallen versterkt met stenen muren met 7 poorten en 23 torens. Een echte stadswal dus. De stad heeft veel meegemaakt zo werd de stad bijna geheel vernietigd bij de stadsbrand van Gorinchem (1388) en 19 rooms-katholieke priesters gevangen en in Den Briel opgehangen (1572). Zij werden later bekend als de martelaren van Gorkum. Rond 1600 werden de oude verzwakte stadsmuren vervangen door een nieuwe die vandaag de dag nog bijna compleet intact is. Van de 4 stadspoorten is alleen nog de Dalempoort over. De andere 3 zijn helaas afgebroken voor het toegenomen verkeer. Na het rampjaar (1672) werden de stadswallen en stadspoorten opgenomen in de oude Hollandse Waterlinie. Tegenwoordig behoren  de stadswallen tot de Nieuwe Hollandse Waterlinie. De vestingwerken van de stad zijn tot in de 20e eeuw in gebruik gebleven of aan de eisen van de tijd aangepast. Er valt veel te zien in Gorkum zo zijn er de vestingwallen, kruitmagazijnen en het tolhuis. De stad kent vele poorten zoals de Dalempoort en het Hugo de Grootpoortje en de Lingehaven met haar historische schepen. Ook is het goed toeven op de Grote Markt. Verder is de vestingstad een tweetal stellingmolens en twee wipmolens rijk.

Een Beer is een gemetselde dam in een vestinggracht. Deze moest het water in de gracht scheiden van een ander water (zee, meer, rivier of kanaal) om het waterpeil van de gracht in stand te houden en/of het water van de gracht af te schermen van zout water. De beer werd voorzien van een spitse rand, de zogenaamde ezelsrug.  Hierop staan poppen of monniken om het oversteken van de gracht over de ezelsrug praktisch onmogelijk te maken. Beren kunnen van binnen hol zijn om het personeel door te laten en sommige zijn voorzien van schietgaten om delen van de gracht met vuur te dekken.

Fort Vuren diende ter bescherming van Gorinchem en om te voorkomen dat de vijand naar het westen trok. Het fort werd voorzien van een bomvrije toren en er werd een gracht om de toren gegraven zodat deze alleen nog via een ophaalbrug te bereiken was. Met de komt van de brisantgranaat een het getrokken geschut bleek de toren te kwetsbaar en werd de bovenste verdieping afgebroken en er kwam een met aarde afgedekte contrescarpe galerij bij.

 Het fort bij Vuren is gebruikt tijdens de verschillende mobilisaties en kreeg in 1940 een Duitse luchtaanval te verwerken. Het bleef in Duitse handen tot de laatste dagen voor de bevrijding en zou daarna dienstdoen om verschillende ‘foute’ Nederlanders uit de regio te interneren. Nu is er in het torenfort een museum gevestigd, er is horeca met een terras en ook kun je overnachten in de kazerne en de contrecarpe.

Batterij onder Brakel is min of meer gelijk aan de Batterij onder Poederoijen. De beide batterijen zijn kleine verdedigingswerken die het westen van de Bommelerwaard afsluiten tegen aanvallers. Ten zuiden van de batterij zijn diverse sluizen te vinden die noodzakelijk waren voor de inundatie van het voorterrein. De batterij ligt aan de Nieuwedijk en samen met Batterij onder Poederoijen vormden zij de Tussenstelling aan de Nieuwedijk. De Tussenstelling maakte een betere verdediging mogelijk van Slot Loevestein en de vestingstad Woudrichem en maakte aanpassingen aan deze laatste twee minder urgent. Het fortterrein lijkt op een hoofdletter 'D'. Het geheel is omgeven door een gracht en het forteiland is omringd met aarden wallen. In het midden ligt de bomvrije kazerne. De kazerne telt drie verdiepingen.

Batterij onder Poederoijen is min of meer gelijk aan de Batterij onder Brakel. Ten noorden en ten westen van de batterij zijn diverse sluizen aanwezig die noodzakelijk waren voor de inundatie van het voorterrein. De Wilhelminasluis in de Afgedamde Maas ligt ook dichtbij, maar die speelde voor de inundatie geen rol. Ook het grondplan van deze batterij heeft veel weg van een hoofdletter 'D' en is net als de eerder beschreven batterij omgeven door een gracht en is omringd met aarden wallen. In het midden staat de bomvrije kazerne die aan de oostzijde, van waar de vijand werd verwacht, afgedekt is met aarde. Deze afdekking zorgde voor camouflage en bescherming  tegen de artilleriegranaten. Ook deze kazerne telt drie verdiepingen. In de kelder zijn twee regenwater reservoirs en twee manschappen verblijven. Deze laatste komen ook op de begane grond terug, samen met de keuken en magazijnen. De munitiekamers zitten recht onder de remises voor de kanonnen op de bovenste verdieping. Er is een lift voor het transport van munitie vanuit de magazijnen naar de kanonnen. De toegangsbrug bij de batterij is behouden terwijl bij de meeste verdedigings-werken deze verloren zijn gegaan. Net als bij de andere batterij vindt je hier ook twee soorten groepsschuilplaatsen. De kazerne en de toegangsbrug zijn gerestaureerd en op de plaats van het oude fortwachtershuis staat nu brasserie De Buurman.

Slot Loevestein werd door Ridder Dirc Loef van Horne rond 1361 gebouwd.  van het kasteel. Hij gebruikte het als woonhuis, van waaruit hij rooftochten kon houden en illegale tol kon heffen. Na hem kwam het slot steeds in andere handen en werd het afwisselend door Spanjaarden en Hollanders veroverd. Tot 1830 deed het kasteel dienst als staatsgevangenis, met als bekendste gevangene Hugo de Groot, die na twee jaar met behulp van een boekenkist ontsnapte. Later werd het een onmisbaar onderdeel van de Oude en de latere Nieuwe Hollandse Waterlinie. Vanaf 1925 is het kasteel meerdere keren gerestaureerd en momenteel doet het dienst als rijksmuseum.

Woudrichem ook wel Woerkum genoemd is een oude vestingstad gelegen  aan de Merwede in het Land van Altena. Het ligt strategisch aan de samenvloeiing van Maas en Waal op het ‘drie provinciën punt’ waar de grenzen tussen de provincies Zuid-Holland, Noord-Brabant  en Gelderland bij elkaar komen. Het kreeg in 1356 stadsrechten en mocht tol heffen. Hierdoor en door andere voorrechten, zoals het visrecht in 1362 kwam de plaats tot bloei. In deze tijd werd ook de Martinuskerk en later de stadsmuur gebouwd. Toen de tol naar Gorkum werd overgebracht begon de economie te tanen. Waarna de Sint-Elisabethvloed het spreekwoordelijke ‘duit in het zakje’ deed. Woerkum werd regelmatig belegerd. Overvallen door de Arkelsen en door de Geldersen koos de stad de zijde van Willem van Oranje om vervolgens te worden platgebrand door de Geuzen omdat de stad onverdedigbaar was. Er werd een nieuwe vestinggordel gebouwd rond de stad, die kleiner was dan de voormalige stadsmuur. Met hulp van omliggende steden werd het stadje opnieuw opgebouwd. In 1814 werd Woudrichem opgenomen in de Nieuwe Hollandse Waterlinie. In de omgeving van de stad mocht voortaan niet meer gebouwd worden en in 1815 werd in de dijk een sluis gebouwd waardoor het omliggende land zou kunnen worden geïnundeerd. In 1955 werd de vesting opgeheven en vanaf 1971 is de historische stadskern gerestaureerd. Er valt veel te zien in deze historische vestingstad. Van de Martinuskerk in het oude centrum, waarvan de vierkante toren de bijnaam  Mosterdpot draagt tot de Gevangenpoort. Van de Stellingmolen Nooit Gedagt tot de militaire magazijnen en twee arsenalen. Het is heerlijk wandelen over de Stadswallen en goed toeven op de terrasjes.

Bovenstaande teksten zijn geïnspireerd op de Wikipedia ®

Deze route is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid ontworpen met behulp van plan.tomtom.com. Met behulp van minikaart.nl en Google Map Streetview is gecontroleerd of de route geschikt is voor een stadsauto (L6(e)-klasse voertuig). Omdat de situatie op de weg kan veranderen kunnen we geen garantie geven dat de beschikbare routeinformatie onder alle omstandigheden volledig of juist is. Mocht je onderweg een wijziging of beperking in de route ontdekken, laat mij het weten op de pagina: Meedoen & Feedback. Zo kunnen we met elkaar de kwaliteit van de routes blijven garanderen. 

De gebruiker kan aan de routeinformatie op deze webstek geen rechten ontlenen. Blijf vooral zelf opletten en houd je aan de geldende verkeerregels en in voorkomende gevallen aan de aanwijzingen van verkeersregelaars.

De inhoud van deze webstek is uitsluitend bedoeld voor de gebruiker zelf. Het is niet toegestaan deze informatie over te dragen, te verveelvoudigen, te bewerken of te verspreiden, zonder vooraf schriftelijke toestemming van de beheerder.